Sanal para birimi: Bitcoin Nedir?

Bitcoin’in en cazip özelliği arada bir bankanın olmamasıdır. Ne hesap hareketlerinizi izleyen ne de havale ücreti kesen bir banka vardır. Bu da bazı kişi ya da kuruluşlara, kesintiye maruz kalmadan küçük bağışlar yapılabilmesini sağlar. Bunların yanında para arzı, belirli bir protokol doğrultusunda ve tahmin edilebilir bir süreç sonucunda gerçekleşir. 

Bitcoin nedir?

1 Kasım 2008’de, Satoshi Nakamoto imzasıyla metzdowd.com’daki kriptografi listesine Bitcoin adı verilen yeni bir sayısal para birimi hakkında bir araştırma makalesi gönderildi (http://bitcoin.org/ bitcoin.pdf ). 
Nakamoto, listenin müdavimlerinin tanımadığı biriydi. Profilinde, Japonya’dan olduğu yazıyordu ama e-posta adresi bir Alman sunucusundandı. Hakkında Google’da araştırma yapıldığında hiçbir bilgi çıkmıyordu. Büyük bir ihtimalle sahte bir isimdi. Daha sonra, makalesinde teorisini anlattığı Bitcoin’i sadece Windows’ta çalışan bir yazılım olarak geliştirdi. Geliştirdiği yazılımın kaynak kodu kısmen zarifti kısmen de üstünkörü. Koda bakarak Nakamoto’nun bir amatör mü yoksa usta bir yazılımcı mı olduğunu söylemek zordu. Bazılarına göre oldukça geniş bir teorik bilgisi olan ama programcılık deneyimi pek olmayan bir akademisyendi (https://en.bitcoin.it/wiki/Satoshi_Nakamoto).
Nakamoto’nun bir kişi mi yoksa bir grup mu olduğunu hiç öğrenemedik. 5 Aralık 2010 tarihinde, Wikileaks’in bağış olarak bitcoins kabul edebileceğini duyurmasından sonra Nakamoto, telaşla bunu yapmamalarını söyledi. Nakamoto’ya göre Bitcoin deneysel bir projedeydi ve henüz emekleme evresindeydi. Bitcoin, Wikileaks’ı taşıyacak kadar güçlü değildi. 12 Aralık 2010 tarihinde yazılımdaki birkaç önemsiz ayrıntı hakkında görüşlerini bildirdikten sonra ortadan kayboldu (http://www.wired. com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/).

Sayısal para düşüncesi, uzun süredir şifrepunkların aklını kurcalayan bir konuydu ve bu yönde farklı girişimler (bit gold, RPOW, b-money) de olmuş ancak bunlardan hiçbiri başarılı olamamıştı. Örneğin, 1990’larda David Chaum tarafından geliştirilen Ecash, hükümetlerin ve bankaların sunduğu iktisadi altyapıya dayanması nedeniyle başarısız olmuştu. Dolayısıyla, yeni bir deneysel proje olan Bitcoin ilgi çekiciydi. 


Yazılım mühendisliğinde, veritabanları konusunda öğretilen temel konulardan biri işlemlerin (transaction) bütünlüğüdür. Örneğin, Ali’nin ve Ahmet’in 100 TL’si var. Ali Ahmet’e 100 TL havale yaptı. Normal şartlar altında, bu işlem sonucunda Ali’nin parasının kalmaması ve Ahmet’in de 200 TL’sinin olması beklenir. Ali’nin parasının azalması ve Ahmet’in parasının artması tek bir işlem olarak kabul edilmelidir. Aksi durumda, dolaşımda olan paranın azalması ya da çoğalması söz konusu olabilir. Bu işin teknik boyutudur ve aşılması kolaydır.

Ama tüm bu sürecin idari olarak kontrolü de gerekir. Çifte harcama olarak adlandırılan, Ali’nin aynı 100 TL’yi önce Ahmet’e daha sonra da bir başkasına gönderebilmesi engellenmelidir. Günümüz ekonomilerinde bu ilişki, arada bulunan bankalar aracılığıyla yönetilir. Bu ilişkinin temelinde güven vardır. İlişkinin tarafları, aradaki merkez bankasına ya da diğer bankalara güvenmelidirler. Fakat Nakamoto bu güvenin çoğu zaman istismar edildiğini belirtir. Merkez bankasına, paranın değerini düşürmeyeceği konusunda güveniriz ama tarih bunun aksi örnekleriyle doludur. Bankalara paramızı tutmaları ve elektronik olarak transfer edebilmeleri konusunda güvenmeliyizdir, ancak onlar paralarımızı kredi balonları oluşturmak için kullanırlar. Bankalara kimliklerimizi açığa çıkarmayacakları, özel hayatımıza saygı duyacakları konusunda da güveniriz. Bankaların bu güveni pek hak etmediğini bilmemize rağmen ne yazık ki iletişim kanalları üzerinden gerçekleşen parasal ilişkiler, içerdiği tüm zaaflara karşın aradaki bankalara ve hükümetlere güvenmek zorundadırlar.
İşte Bitcoin, bu güveni sorgulayan, arada yer alan üçüncü kişileri devreden çıkaran, kriptografi'ye dayanan ademi merkeziyetçi bir mimari üzerine kurulan bir sanal para birimidir, bir protokoldür ve bir yazılımdır. Para birimi olarak söz ederken küçük harfle bitcoins, protokol ve yazılım olarak söz ederken ise Bitcoin şeklinde yazılmaktadır (https:// en.bitcoin.it/wiki/Introduction).

Yorum Gönder

0Yorumlar